Aralıklı patlayıcı bozukluk nedir?
Aralıklı patlayıcı bozukluk, öfkeyi kontrol etmede zorluk ve bunun devamında ortaya çıkan sözel veya davranışsal saldırganlıkla giden bir bozukluktur. 2 senaryo olabilir.
1.si yüksek frekanslı düşük şiddetli: En az 3 ay boyunca haftada 2 defa olan sözel saldırı, hayvanlara eşyalara ve insanlara fiziki zarar verme ile sonuçlanmaz.
2.si düşük frekanslı yüksek şiddetli:12 ay boyunca en az 3 defa ortaya çıkmış, eşya hayvan ve insanlarda ciddi zarar doğuran öfke patlamaları ile karakterizedir.
Aralıklı patlayıcı bozukluk sıklıkla, çocukluk veya adölesan dönemde ortaya çıkar.En az 6 yaşında başlar. 40 yaşından sonra ortaya çıkması oldukça nadirdir.
Patlamalar önceden planlanmış değildir, bir olaya veya strese bağlı olarak ortaya çıkıyorsa, olay ve durumla kıyaslandığında, şiddeti orantısızdır.
Öfke patlamaları geçtikten sonra kişi pişmanlık, utanç veya üzüntü hisseder.
Öfke patlamaları kişinin kendisinde ve/veya iş, aile ve bireysel hayatında ciddi sıkıntılar oluşturur
Yasal veya finansal problemler oluşmuş olabilir.
Bipolar bozukluktan farklı mıdır?
Öfke patlamaları bipolar bozukluktaki manik veya karma epizot ile karışabilir.Fakat bipolar bozukluktaduygudurum belirtileri, uyku bozukluğu, içsel güçte artış veya azalma gibi nörovegetatif bulgular eşlik eder. Aralıklı patlayıcı bozuklukta bunlar gözlenmez.
Gene de bipolar bozukluk ve aralıklı patlayıcı bozukluğun birlikte görülme oranı %10dur.
Aralıklı patlayıcı bozukluğa benzer başka durumlar olabilir mi?
Aralıklı patlayıcı bozukluğa benzer tablo, inme, Multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bu durumda, organik sebeplere bağlı mental bozukluk olarak adlandırılır.
Aralıklı Patlayıcı bozukluk neden olur,genetik midir?
Ailede herhangi bir ebeveynde aralıklı patlayıcı bozukluk varsa, çocuklarında görülme ihtimali topluma göre daha fazladır. Bu durum, çocukların davranışları görerek öğrenmesi ve mizaca katkı sağlayan birtakım genetik faktörlerle açıklanabilir.
Aralıklı patlayıcı bozukluğu olan kişilerin beyinlerinde serotonin salınımında düzensizlik ve amigdaladahiperaktivite görülür. Amigdala, tehditi tespit eden beyindeki bir yapıdır.
Aralıklı Patlayıcı Bozukluk tedavisi nasıl yapılır?
Psikoterapi ve Psikofarmakolojik tedavi olmak üzere 2 tedavi türünden faydalanılır.
Psikoterapi, Aralıklı Patlayıcı Bozukluk tedavisinde ne işe yarar?
Stres ve öfke ile başa çıkma stratejileri geliştirilebilir. Sıkıntı hissini yönetememe, sıkıntı ile başa çıkmama öfkeyi arttıran bir faktördür. Öfkenin sebepleri, tetikleyicileri ve bütün bunlara eşlik eden birtakım otomatik düşünceleri tespit edip üzerine çalışma, başa çıkma konusunda becerileri de arttıracaktır.Bu nedenle psikoterapi, öfkenin kişide ve kişiler arası ilişkilerdeki sonuçlarını en aza indirmede oldukça etkili bir tedavidir.
Psikofarmakolojik Tedavi (İlaç tedavisi) Aralıklı Patlayıcı Bozukluk tedavisinde gerekli midir?
Fluoksetin gibi SSRI grubu bir ilaç ve/veya duygudurum düzenleyiciler,propronolol gibi b-blokerleröfke denetimi konusunda etkili olabilir.
Psikofarmakolojik tedavi; kişinin işi, ilişkileri, eşlik eden ek hastalıkları, yaşı, cinsiyeti, cinselliği ve eşlik eden ek psikiyatrik bozukluklarının olup olmaması gibi konular göz önüne alınarak, kişiye özel düzenlenir. Tedavi sürecinde yan etki çıkarsa, doz ayarlaması veya ilaç değişikliği yapılır.